Louis Lewandowski (3 april 1821 – 4 februari 1894) was een Pools-Joodse en Duits-Joodse componist van synagogale muziek. Hij leverde een grote bijdrage aan de liturgie van de synagogedienst. Zijn bekendste werken componeerde hij tijdens zijn periode als muzikaal leider van de Neue Synagoge in Berlijn en zijn melodieën vormen tegenwoordig een belangrijk onderdeel van synagogediensten wereldwijd.

Lewandowski werd geboren in Wreschen , Groothertogdom Posen , Pruisen (nu Września in Polen ). De naam Lewandowski is afgeleid van de plaatsnaam Lewandów, die op zijn beurt weer is afgeleid van het Oud-Poolse woord lewanda – 'lavendel' (lawenda in het moderne Pools).

Op twaalfjarige leeftijd ging hij naar Berlijn om piano en zang te studeren en werd solosopraan in de synagoge. Daarna studeerde hij drie jaar onder A.B. Marx en bezocht de compositieschool van de Berlijnse Academie . Daar waren zijn leraren Carl Friedrich Rungenhagen en Eduard Grell . Lewandowski was de eerste Jood die op verzoek van Felix Mendelssohn tot de school werd toegelaten . Na zijn afstuderen met hoge onderscheiding werd hij in 1840 benoemd tot koorleider van de Berlijnse synagoge. In die hoedanigheid ontwikkelde hij een uitgebreid oeuvre aan muziek voor het synagogeritueel.

In 1866 ontving hij de titel "koninklijk muzikaal leider". Kort daarna werd hij benoemd tot koorleider in de Neue Synagoge in Berlijn, waarvoor hij de volledige muziekdienst componeerde. De Neue Synagoge was wat destijds een conservatieve synagoge zou zijn genoemd en wat nu als progressief zou worden beschouwd. Zijn arrangementen van oude Hebreeuwse melodieën voor koor, cantor en orgel worden beschouwd als meesterlijke producties, gekenmerkt door grote eenvoud en een diep religieus sentiment. Veel van Lewandowski's leerlingen werden vooraanstaande cantors. Lewandowski was de belangrijkste oprichter van het Institute for Aged and Indigent Musicians , een instelling die onder zijn leiding floreerde.

Lewandowski stierf in 1894 in Berlijn. Hij en zijn vrouw Helene zijn begraven op de begraafplaats van Weißensee . Op hun grafsteen staat de inscriptie: "Liebe macht das Lied unsterblich!" (Liefde maakt de melodie onsterfelijk!) Een dochter, Martha (1860-1942), stierf in 1942 op 82-jarige leeftijd in Theresienstadt, het naziconcentratiekamp.

Lewandowski's belangrijkste werken omvatten: "Kol Rinnah u-Tefillah" voor cantor; "Todah ve-Zimrah" voor gemengd koor, solo en orgel; 40 psalmen voor solo, koor en orgel; symfonieën, ouvertures, cantates en liederen. Tijdens Lewandowski's leven was de vraag of een orgel deel moest uitmaken van een synagogedienst een van de grootste twistpunten. Lewandowski was voorstander van samenzang en het orgel was essentieel om dit te faciliteren. Uiteindelijk werden orgels alledaags in synagogen in heel Europa, vandaar de populariteit van "Todah ve-Zimrah". Lewandowski's werk is opmerkelijk omdat hij de strikt vierstemmige harmonie van kerkmuziek combineert met oude modale cantormelodieën.

Tegenwoordig vormt Lewandowski's muziek een centraal onderdeel van de synagogedienst in reform- , liberale, conservatieve en orthodoxe gemeenschappen. Verschillende van zijn composities werden toegevoegd aan Samuel Almans supplement toen hij in 1933 The Voice Of Prayer And Praise redigeerde en Lewandowski's muziek in het Verenigd Koninkrijk introduceerde. Dit hielp bij de verspreiding van zijn muziek over het Britse rijk en zijn muziek wordt nu over de hele wereld gezongen, van Europa tot Australië en van Amerika tot Zuid-Afrika. De meeste orthodoxe synagogen onthouden zich van muziek met een gemengd koor of instrumentale muziek, en daarom is veel van deze muziek gearrangeerd voor a capella mannenkoor. Zelfs in gemeenschappen zonder koren kan men de melodieën van Lewandowski horen, gezongen door de cantor of in een gemeenschappelijke unisono.

In de afgelopen decennia zijn er pogingen gedaan om de muziek van Lewandowski te eren. Het Zemel Choir of London bracht een album uit met werken van Lewandowski in hun originele bezetting, getiteld "Louis Lewandowski - Choral and Cantorial Works". In 2020 bracht Deutsche Grammophon Records een opname uit van zijn "Eighteen Liturgical Psalms", opgenomen door het Hongaars Radiokoor en solisten, met orgel. In 2011 werd in Berlijn een jaarlijks internationaal koorfestival georganiseerd onder auspiciën van de burgemeester, het "Louis Lewandowski Festival". "The Synagogal Ensemble Berlin", het vaste koor van de synagoge in de Pestalozzistraße in Berlijn, verzorgt elke vrijdagavond en zaterdagochtend volledige Lewandowski- sjabbatdiensten , net als de synagoge in Belsize Square in Londen tijdens het grootste deel van de liturgie voor cantorkoor en orgel. Het heeft ook digitale edities uitgebracht. Ook in Nederland wordt de muziek van Louis Lewandowski veelvuldig gebruikt, met name in de synagoge van de Liberaal Joodse Gemeente (LJG) in Amsterdam. Zijn muziek kwam naar Amsterdam met de Duits-Joodse immigranten die Duitsland voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog ontvluchtten. De meeste diensten in de LJG zijn een mix van Lewandowski en modernere Amerikaanse invloeden. Het koor van de LJG Amsterdam (Sjier Chadasj, onder leiding van Marcela Obermeister-Shasha) is gespecialiseerd in de muziek van Lewandowski en treedt op in de synagoge tijdens de (Hoge) Feestdagen en speciale diensten. Dit koor bracht in 2017 de cd Ledor Wador uit met de muziek van Lewandowski. Het Lewandowski Chorale, Johannesburg, is een gemengd koor dat zich richt op het overbrengen van de muziek van Lewandowski aan een breder publiek. De Society for Classical Reform Judaism (USA), de internationale stem die pleit voor het behoud en de vernieuwing van de historische eredienst- en muzikale tradities van de reformbeweging, promoot actief het Lewandowski-repertoire voor hedendaags liturgisch gebruik. Naast de productie van cd-opnames van deze muziek heeft de Society het hernieuwde gebruik van de Lewandowski-traditie ondersteund in het Hebrew Union College-Jewish Institute of Religion en in de synagogen op de campussen in Cincinnati, Los Angeles en met name in Jeruzalem, waar een Klassiek-Reform-eredienst en -concert een jaarlijks evenement zijn geworden. De Society ondersteunt ook het gebruik van deze composities, met instrumentale en koorbegeleiding, in gemeenten in de Verenigde Staten, evenals in Jeruzalem en Warschau.